Bij vruchtbaarheidsproblemen ligt de aandacht vaak automatisch bij de vrouw. Toch krijgt ongeveer de helft van de stellen die moeite hebben met zwanger worden óók te maken met een mannelijke factor. Lange tijd bleef dat onderwerp relatief onderbelicht. De nieuwe Nederlandse richtlijn rondom mannelijke subfertiliteit probeert daar verandering in te brengen.
Wat opvalt aan de vernieuwde richtlijn, is dat er veel breder wordt gekeken naar mannelijke vruchtbaarheid dan voorheen. Niet alleen naar sperma-uitslagen, maar ook naar leefstijl, hormonale gezondheid, mentale impact en de rol van algemene gezondheid. Daarmee verschuift de aandacht steeds meer van alleen “de zaadkwaliteit” naar de man als geheel.
Lees ook: “Vruchtbaarheidsproblemen bij mannen: oorzaken en oplossingen”
Wat is mannelijke subfertiliteit?
Van mannelijke subfertiliteit wordt gesproken wanneer zwanger worden moeilijker verloopt door factoren aan de kant van de man. Dat kan bijvoorbeeld te maken hebben met:
- een lager aantal zaadcellen
- verminderde beweeglijkheid van zaadcellen
- afwijkende vorm van zaadcellen
- hormonale factoren
- genetische oorzaken
- leefstijl en gezondheid
Toch benadrukt de nieuwe richtlijn dat vruchtbaarheid niet volledig samen te vatten is in één sperma-analyse. Spermakwaliteit blijft belangrijk, maar artsen worden nu nadrukkelijker aangemoedigd om verder te kijken naar mogelijke onderliggende oorzaken én naar de algemene gezondheid van de man.
Er komt meer aandacht voor de gezondheid áchter de spermauitslag
Een van de grootste veranderingen binnen de nieuwe richtlijn is dat mannelijke vruchtbaarheid niet langer los wordt gezien van algemene gezondheid. Onderzoekers en artsen zien steeds vaker dat verminderde vruchtbaarheid soms samenhangt met andere gezondheidsproblemen, zoals:
- hormonale verstoringen
- stofwisselingsproblemen
- overgewicht
- diabetes
- hart- en vaatziekten
- slaaptekort of chronische stress
De richtlijn adviseert daarom om mannen uitgebreider te onderzoeken wanneer er sprake is van verminderde vruchtbaarheid. Niet alleen om de kans op zwangerschap te vergroten, maar ook omdat vruchtbaarheidsproblemen soms een eerste signaal kunnen zijn van bredere gezondheidsproblemen.
Dat is een belangrijke verschuiving. Waar de focus vroeger vooral lag op “hoe krijgen we zo snel mogelijk een zwangerschap?”, ontstaat nu meer aandacht voor duurzame gezondheid op de lange termijn.
Leefstijl krijgt een veel serieuzere rol binnen fertiliteitszorg
Ook leefstijl wordt binnen de nieuwe richtlijn nadrukkelijker meegenomen dan voorheen. Artsen worden aangemoedigd om uitgebreider stil te staan bij factoren zoals:
- roken
- alcoholgebruik
- drugsgebruik
- voeding
- beweging
- gewicht
- stress
- slaap
Dat betekent niet dat leefstijl dé oplossing is voor vruchtbaarheidsproblemen. Maar steeds meer onderzoek laat zien dat deze factoren invloed kunnen hebben op spermakwaliteit, hormonen en seksuele gezondheid.
Voor veel mannen is dit een belangrijk inzicht. Niet omdat alles perfect moet, maar omdat er soms meer invloed mogelijk is dan gedacht. Kleine veranderingen in leefstijl kunnen bijdragen aan betere omstandigheden voor vruchtbaarheid en algemene gezondheid.
Niet iedere man heeft automatisch aanvullend onderzoek nodig
De richtlijn beschrijft daarnaast duidelijker wanneer aanvullend onderzoek wél of juist niet zinvol is. Dat klinkt misschien technisch, maar is voor veel stellen belangrijk. In de praktijk bleek namelijk dat sommige onderzoeken regelmatig werden ingezet zonder dat duidelijk was of ze echt iets toevoegen. De nieuwe richtlijn probeert daarin meer nuance aan te brengen.
Afhankelijk van de situatie kan aanvullend onderzoek bestaan uit hormonale diagnostiek, genetisch onderzoek, beeldvormend onderzoek of onderzoek naar een varicocèle (spatader rond de zaadbal).
Maar de richtlijn benadrukt tegelijkertijd dat niet elk onderzoek standaard nodig is. Het doel is om gerichter te onderzoeken en onnodige medische trajecten zoveel mogelijk te voorkomen.
Ook de mentale impact wordt steeds zichtbaarder. Hoewel de richtlijn vooral medisch van aard is, laat de bredere benadering wel zien dat er langzaam meer aandacht ontstaat voor de emotionele impact van mannelijke vruchtbaarheidsproblemen.
Veel mannen praten nauwelijks over vruchtbaarheid. Schaamte, onzekerheid of het gevoel dat ze “de sterke partner” moeten zijn, zorgen ervoor dat emoties vaak op de achtergrond blijven. Toch kan een diagnose rondom vruchtbaarheid veel doen met een man zijn zelfbeeld, mannelijkheid, seksualiteit, relaties en toekomstbeeld.
Binnen relaties ontstaat bovendien regelmatig een verschil in verwerking. Waar de één wil praten, trekt de ander zich juist terug. Niet uit onwil, maar omdat iedereen anders met spanning en verdriet omgaat.
Lees ook: “Zaadafwijking bij mannen: Oligospermie, asthenozoöspermie en azoöspermie uitgelegd”
Vruchtbaarheid wordt steeds meer een gedeeld verhaal
Misschien is dat uiteindelijk wel de belangrijkste verandering die tussen de regels van de richtlijn zichtbaar wordt: vruchtbaarheid wordt steeds minder gezien als uitsluitend een “vrouwenthema”.
Er ontstaat meer aandacht voor de rol van de man, gezamenlijke begeleiding, leefstijl van beide partners en last but not least de mentale belasting binnen trajecten. En dat is belangrijk. Want een kinderwens draag je samen. Net als de onzekerheid, de behandelingen, de hoop en de teleurstellingen.
Je hoeft dit niet alleen te dragen
Vruchtbaarheidsproblemen kunnen veel vragen en emoties oproepen bij beide partners. In de FertiFriend Community vind je herkenning, informatie en eerlijke gesprekken over alles wat komt kijken bij een kinderwens en fertiliteitstraject.
Samen is minder alleen.
Bronnen
- De Federatie Medisch Specialisten – Nieuwe inzichten richtlijn mannelijke subfertiliteit.
- Richtlijnendatabase – Mannelijke Subfertiliteit
Disclaimer: De artikelen op dit platform zijn geschreven door FertiFriend en zijn bedoeld voor informatieve doeleinden. Aan de inhoud van deze artikelen kunnen geen rechten worden ontleend. Wij raden altijd aan om advies in te winnen bij uw behandelend arts voordat u beslissingen neemt over uw gezondheid en behandelingen.
Kom je een foutje tegen? Laat het ons dan weten via hello@fertifriend.nl
